Loading

Çocuğunuza Kural ve Sınır Koyarken...

ÇOCUĞUNUZA KURAL VE SINIR KOYARKEN…
 
Çocuğum evde bir canavar…
Sözümüzü dinletemiyoruz…
Ödül de verdim; ceza da verdim bana mısın demiyor…
İstediği olmayınca kıyamet kopuyor…
İsteklerini ağlayarak ifade ediyor…
Benim çocuğum çok akıllı, biz onla başa çıkamıyoruz…
Her türlü yolu denedik; bizim çocuk diğerlerinden farklı…
 
Yıllarca veli görüşmelerimde en çok duyduğum cümleleri ele almaktan yola çıktım.  Benimle yaşadıklarını paylaşan her anne-babanın içtenlikle ve çocuğu için en iyisi adına çırpınırken ağzından dökülenlerle çaresizlik, yorgunluk hatta kırgınlık ve kızgınlıklarına şahit oldum. Her çocuk dünya üzerindeki her çocuktan farklıdır. İki kardeşin dahi birbirinden ne kadar farklı olduğunu yaşayan ve dile getiren onlarca ailem var.  Peki; bu durumda her çocuk için özel bir gelişim ve eğitim formülü mü geçerlidir acaba? Eğer öyleyse ailelerin evde başa çıkamadıkları çocuklar nasıl okulda uyumlu, sorunsuz ve etken bireyler olabiliyorlar? Elbette her çocuğun kişisel, davranışsal ve tutumsal farklılıkları ve farklı birçok özellikleri var. Ancak insanoğlu olarak hepimizin geçtiği bir hayat döngüsü var. Hepimiz doğuyoruz, bebek, çocuk, ergen, yetişkin oluyoruz. İnsan davranış ve gelişim biliminde, hepimizi bu süreçte “insan” yapan ortak özelliklerimiz ve yansımalarımız var. Bu ortaklıklardan yola çıkarak pedagojik yaklaşım olarak tabir edebileceğimiz bilimsel davranış ve eğitim iletişimlerini anne-baba olarak sizlerin de sizlerin de edinmesi ve hayata geçirmeniz durumunda hayatınız oldukça kolaylaşacak ve daha verimli, keyifli bir hale dönüşecektir.  Büyüme süreçlerinde aileler nerdeyse çocukların her davranış ve tutumlarını yönlendirilebilirler. Çocuklar herhangi bir davranışı ya da duyguyu sergilediklerinde öncelikle ailelerinden sonra yakın iletişimde olduğu tüm yetişkinlerden aldıkları geri bildirimlerle davranışı devam ettirir, yoğunlaştırır, azaltır, yok eder ya da davranışa farklı bir yön verirler. Bu durumda çocukların sizleri yoran ve zorlayan davranışları ile ilgili anne-baba olarak bir yönüyle  kural ve sınırlarınızı yani; bu davranışlar karşısında sizlerin davranış ve tutumlarınızı ele almak gereklidir.Bunu ilk etapta çocuğa koyabileceğiniz kural ve sınırlara bakış açınız ile ele alabiliriz. Anne-baba olarak siz kural ve sınırlara gerçekten inanıyor musunuz ya da bunlar sizin için ne ifade ediyor?
 
   KURAL VE SINIRLAR NEDİR VE NEDEN GEREKLİDİR?
 
   Kurallar ve sınırlar çocuğunuz için;
  • İlişki ve durumların sınırlarını anlamasını sağlar.
  • İlişki taraflarında karşılıklı özgürlük alanlarını korur. Özgürlüğümüz olduğu kadar herkesin de özgürlüğü olduğunu anlamasına yardımcı olur.
  • Kurallar, adalet için gereklidir. Kurallar herkesi eşit ve eşdeğer kılar ve ayrımcılık yaşanması sonucu oluşabilecek sorunları ortadan kaldırmasıyla çocuğu güvende hissettirir.
  • Çocuğun içinde bulunduğu ilişkilerde kural ve sınırları aşması durumunda alabileceği zararlardan korunmasını sağlar.
  • Çocuğun isteklerini elde etmede sergilediği olumsuz duygu ve davranışlarda çocuğun o olumsuzlukları sergilese dahi elde edemeyeceği bir nokta olduğunu çocuğa fark ettirir ve böylece çocuk istekleri için olumsuz ve gereksiz performans harcamaz.
  • Çocuk kendisi için neyin iyi neyin kötü olduğunu her zaman kestiremez; hayata karşı deneyimsiz ve acemidir. Kural ve sınırlar çocuğu korur.
  • Çocuklar, sosyalleşerek varlıklarını gerçekleştirirler. Temel yaşamsal kuralları bilmek, uygulamak sosyalleşme basamağında çocukların bulundukları sosyal ortama uyum ve dâhil olma sürecini hızlandırır.
  • Anne-baba olarak duygusal ya da durumsal koşullarınıza göre tutarsız ve dengesiz olmanızı engeller. Çocuklarla ilişkide tutarlılık ve denge çocuğun ailesine güvenmesi, inanması için çok önemlidir.
 
   Kural ve Sınırları Olmayan Çocuklar;
  • Sosyal ortamlarda uyumsuz ve sorunlu davranışlar sergilerler.
  • Otorite ve uyarıları ciddiye almaz ve özellikle okul ortamında eğitim liderleri açısından başa çıkılması zor, sorunlu çocuklar olarak ele alınırlar.
  • Ev ortamında dışa dönük, yaramaz, hatta zor çocukken; sosyal ortamlarda çekingen, içe kapanık çocuklar olabilirler.
  • Kendisi için doğru ve yanlışı ayırt edemeyen çocuk kural ve sınır tanımadığı için kendisi ve çevresi için duygusal ve hatta fiziksel zararlar verebilirler.
  • Anne-babasının sınırlarını zorladıkça elde edebilecekleri ona haz verdiği kadar anne-babasına karşı güvensizlik oluşturmasına yol açar.
  • Gerek okul gerek aile içinde bulunduğu tüm sosyal ortamlarda sürekli ikaz edilir ve özgüven, kendine saygı gelişimi zarar görebilir.
Bu durumda tüm bu gerçekleri benimseyerek kural ve sınırlar oluşturmak ve bu kural ve sınırlara hem anne-baba hem de çocuk olarak uyum sürecini hayata geçirmek en başta ailenin görevidir.
 
ÇOCUĞA KURAL VE SINIR KOYARKEN…
  • Kuralların çocuğun yaş ve gelişim özelliklerine uygun olması
  • Yaşam koşullarınız, eviniz, aile ilişkilerinize dair kuralların çocukla birlikte açıklamasını yaparak konulması
  • Kuralları anne-baba olarak da uygulayıp örnek olunması
  • Toplumsal temel yaşam kuralları dışında olabildiğince az kural ve sınır konulması
  • Çocuğa kural ve sınırla ilgili açıklama yapılırken kısa, net ve anlaşılır bir dil kullanılması
  • Kural ve sınırlar karşısında öncelikle anne-babanın tutarlı, kararlı ve sakin bir tutum sergilemesi
  • Gerektiğinde önceden kural ve sınırlar ile ilgili hatırlatmalarda bulunulması
  • Çocuk kurala her uyduğunda ödüllendirme uymadığında da cezalandırma yapılmaması
  • Ödül ya da ceza uygulaması düzenli olmamakla beraber, çocuğa kural ve sınırlara uyması ya da uymaması durumda yaşayabileceği sonuçları kısa ve net bir şekilde anlatılması ve gerektiğinde uygulanması ve davranışının sonucunu yaşamasının sağlanması
  • Kuralı tekrarlarken, “lütfen, rica etsem, yalvarırım” gibi sözcükler yerine, kararlı ancak sert olmayan bir ses tonu ile, “.......yapmanı bekliyorum” şeklinde net ve kararlı olunması
  • Yüksek ses, bağırma, şiddet uygulama, aşırı öfkelenme gibi tavırlar çocuğun kurala uymasını kolaylaştırmadığı gibi, anne babadan korkmasına ve ilerleyen zamanlarda onların anne babalık becerilerine saygı duymamasına yol açacaktır.
  • Kural ve sınırların pazarlığa ve iknaya açık bir alanınız olmadığı netliğinin olması
  • Sınır konularak engel olunan davranış yerine çocuk için alternatif davranışların önerilmesi
Bunlara rağmen çocuğunuz kural ve sınırlara uymuyor;  iletişim ve davranış sorunları yaşıyorsanız psikolog ya da pedagog yardımı alınması daha verimli olacaktır.
 
Uzman Psikolojik Danışman
Canan GÜRDALAR